Deel 6 Project 'basal ya basoba' (26 januari 2010) - Guido Kleene vanuit Congo

29-01-2010

Dinsdag 26 januari

Aanpassingsproblemen. Ik ben terug in kinshasa. Niet meer op bezoek, maar mijn eigen huis, mijn eigen leven. Het heeft een andere impact. Het huis is groot en leeg, af en toe is het heerlijk, af en toe voel ik me een vis in een veel te grote kom, een vreemde beschermde diersoort. Het zijn denk ik vragen die iedereen zich stelt die hier lagere tijd is. Hoe kan je hier wonen. Ik heb de neiging om heel snel een huishouden samen te stellen, maar of dat nu de oplossing is. De tijdelijke oplossingen worden langdurige oplossingen. Dan klopt het niet meer. Dat is mijn gevoel. Ik wordt er een beetje triestig van. Als ik geen werk heb, heb ik hier ook niet zoveel te doen. Ik moet mezelf een leven organiseren. Ik kan me bijna beter een winkel voorstellen, een handel. Dan moet je de deur uit. Nu goed. Het is stilte voor de grote storm. En die storm die komt wel. Daar hoef je niet te lang op te wachten.

De grote tournee, op papier ziet hij er al ingewikkeld uit. De zon schijnt mooi het is ochtend, de dag belooft weer warm te worden. Meteen toen ik hier landde, voelde ik hoe vochtig het is. De aankomst is gewoon geworden. Maar de temperatuur is intens. Intense warmte. Alles leeft. Ik ben nog te moe voor kinshasa. En ik blijf binnen. Hele dagen. Ik heb dat nog nooit gedaan. Ik zit in mijn huis. Slaap. Kijk naar de muren. Droom. Hoor de melancholische muziek en twijfel. Wat moet ik hier. En wat moet een tournee door de stad. Je merkt dat het de stad niet verandert heeft. We moeten het onderwerp explicieter aanpakken, dat is me duidelijk. Maar je voelt aan alles dat we passanten zijn. We doen iets, en er verandert niets. De oude mannen zitten onderuitgezakt in de schaduw voor hun stoel. En wat zou het ? zelfs in het land waar niets gaat, gaat het op zijn gangetje. De werkelijkheid die ik hier beschijf – is zeker van uit mijn huis gezien – onvoorstelbaar en zou de meeste nederlanders in grote paniek brengen. Maar de congolese ellende wordt met buitengewoon grote rust en acceptatie geleeft – sterker nog – het geeft de indruk dat het prima gaat. Ik zie vooral heel veel mensen, dicht opeen, in overvolle stofstraten – waarin iedereen zijn eigen stukje modder bezet – soms letterlijk liggend op een doek in het puin. En daarin ontspant en lacht. Niet dat het nu een hilarische bedoening is, nee – maar het is leven. Als ik s avonds naar huis loop, onwennig als een vreemde diersoort, zie ik overal groepjes aan televisietoestellen gekluisterd. Bij elke winkel, soms het tv toestel op straat. Het voetbalkampioenschap. Het wordt tijd voor grootse dingen. Ik heb zin een grootse komedie te maken. Waarom groots ? ik heb zin iets te maken dat iedereen aan zijn televisietoestel doet zitten. Waarom ? omdat het mooi kan zijn. En ik denk dat er potentie is voor een belachelijke komedie over het leven in kinshasa, over alle facades en leugens, en het houvast aan het onzichtbare. Ik moet de woorden nog vinden. Ik hou ervan als een onderzoeker door deze stad te gaan. En juist datgene te zoeken dat geen duidelijke overeenkomsten kent met mezelf. Het uitzonderlijke. Het rustige, gewone interesseert me minder. Ik ben op zoek naar de extase, naar het anormale, naar het poetische in de onrust. Ik wil aan de oever van de congo zitten en associeren, redeneren. Ik wil tussen de volksstromen op victoire lopen en de ogen van buiten zijn. Ik hoef niet te wonen in een mooi huis, ik zoek juist die onrust. Ik zoek een zekere extase, net als de meeste congolezen, omdat ik het moeilijk vind in de gewone werkelijkheid te leven. De gewone dagelijkse werkelijkheid boeit me niet zo. Ik weet het niet anders te zeggen. Ik wil belachelijke dingen doen. Dat geeft me meer rust.

Langzaamaan moet ik weer wennen aan dit leven hier. De beschermde diersoort in de jungle. Ik wil mijn uitzonderingspositie koesteren. Kinshasa is een stad van extremen, die uiterst normaal worden geleefd. de waanzin wordt geleefd alsof ze normaal is.. Daarom denk ik ook dat ik komedie moet maken. een komedie over het onzichtbare leven en de facades en leugens waarmee je je in leven houdt in deze stad..

Wat is de vraag? Dat je het onzichtbare nodig hebt om hier te kunnen overleven. Dat is een mooi thema. Dat je een wereld nodig heb t buiten het reele om te kunnen leven in deze omstandigheden. En dat dat voor iedereen geldt. Misschien ook voor mij. Als we het onzichtbare kwijt zijn, dan leven we niet meer. Daarom is dat boek van filip ook zo interessant. Want hoe ziet dat onzichtbare er dan uit – hoe ziet die andere wereld eruit en waar komt hij vandaan – om jezelf een positie te kunnen geven in dit leven. Ik weet – het is op het randje van antropologie – maar het is ook een belangrijke vraag – want welk onzichtbaar leven zoeken wij, en hebben wij nodig. Ik in ieder geval – zonder mezelf weg te redeneren, zoek een onzichtbaar leven in kinshasa. Een niet bestaande werkelijkheid. Die gaat leven als er geen logica in mijn leven zit. Als het als een droom is. Daarom kan ik over droomwerkelijkheden spreken. En de leugen. Omdat de leugen essentieel is om hier te overleven. Daarvoor hoef je niet naar congo te gaan, maar misschien is kinshasa gewoon als een vergrootglas. Hier is alles een beetje groter – de omstandigheden zijn extreem, en de mensen gedragen zich dus extreem. Het menselijk komt er op een extreme manier uit. De leugen – het geheime leven, meerdere paralel levens, onzichtbare levens, bestaand of gefantaseerd –is volgens ij de crux om hier te overleven. om te begrijpen waarom mensen zich zo gedragen en hoe ze zich gedragen. het is een vluchtige wereld, heel vluchtig. en het vluchtige heeft een onzichtbare tegenhanger nodig, om betekenis te geven.

Ik heb het gevoel dat deze wereld waarin ik me verschuil, me de ruimte geeft om antwoorden te zoeken op vragen waar ik thuis weinig aan toekom. Kinshasa is zo een rommelige omgeving, met zoveel verdriet en lijden – maar ook voldoende van het moderne om modern te zijn – zoveel leven en zo weinig romantiek. Het is een harde- droge – hete stad, met veel teveel mensen en teveel uitlaatgassen en een grote onzichtbare religieuze droom die mensen levend houdt. Er is niets romantisch aan – Hier - in dit vergrootglas- komen allerlei eigenschappen van mensen komen ineens naar voren. Waarom het me helpt ? ik heb geen idee – maar de sleutel is wel ergens –hier, op de vlucht – met deze mensen om me heen

Ik ga je weer schrijven. Ik begin weer een nieuwe fase, ik start op…


Donderdag 28 januari

Ik ben goed geland, met mijn neus in de congolese boter.. we zitten weer in een prachtige Kafkaeske fuik met de geheime dienst. Echt een congolees juweeltje vind ik. Wat is er gebeurd ? Ons dossier zit weer klem. Het hoofd van de geheime dienst ‘onderzoek’ van de gemeente wil ons geen toestemming geven voor het vervolg van de tournee – want : ze hebben geen bewijs ( !) dat we daadwerkelijk de voorstellingen hebben gespeeld in december. Dit niettegenstaande het feit dat bij elke voorstelling twee agenten van de ANR (geheime dienst) aanwezig waren, die wij (door de ANR gedwongen) hebben betaald. Deze agenten hebben weliswaar een rapport geschreven over onze voorstellingen en aan hun chef gestuurd – de chef operaties – maar dat is een ander bureau binnen de ANR – en dat rapport mag niet zomaar naar het ander bureau (onderzoek) worden gestuurd – om geheime interne redenen uiteraard. Hiervoor moeten de hoogste superieuren hun toestemming geven – maar we krijgen geen contact met hen. De agenten zelf willen wel getuigen, maar worden door de ander niet bevoegd. We krijgen ook de namen niet van de superieuren – ze hebben codenamen als 41 en REDOC. Zelfs de namen van onze agenten bleken gefingeerd en binnen de organisatie weet niemand hoe de ander werkelijk heet (behalve in codes). De ironie is dat de geheime dienst voor de eigen medewerkers ook nogal ondoorzichtig is, terwijl ze op straat gewoon open en bloot ervoor uitkomen dat ze bij de ANR zitten. Onze agenten aten rustig mee met de crew, niemand maakte er een geheim van dat ze er waren.

Uiteraard hebben wijzelf ook een rapport geschreven met bewijzen - foto’s, met een dvd van de voorstelling, met persartikelen en bezoekersaantallen – maar de geheime dienst heeft nu bedacht dat ze dat rapport niet kunnen erkennen – dat we alles ook geensceneerd kunnen hebben ( !). Nu moeten al onze medewerkers naar het bureau komen om te getuigen dat het werkelijk gebeurd is. Ik heb armand en toto gevraagd het eens goed op te schrijven… alles is natuurlijk oplosbaar met geld – maar hoeveel en aan wie moet betaald worden ? het gaat er nu om op de juiste manier de juiste persoon te betalen, ook een werkje dat vingerspitzengevoel vereist – want de regering voert juist een zero tollerence beleid dat alle corruptie onder ambtenaren strafbaar stelt. (Dit houdt in dat onderhandse betalingen niet meer in de bureau’s zelf kunnen, maar dat je jezelf bij de bevoegde chef thuis moet uitnodigen voor een onderhoud, of beter nog- in een bar – want daar kijkt niemand mee…)

<< news